Phòng cháy chữa cháy là yêu cầu bắt buộc đối với cơ quan, doanh nghiệp và hộ kinh doanh nhằm bảo vệ tính mạng, tài sản và trật tự an toàn xã hội. Mới đây, Nhà nước đã ban hành và điều chỉnh nhiều quy định quan trọng liên quan đến lĩnh vực này. Nghị định 105/2025/NĐ-CP là nghị định phòng cháy chữa cháy mới nhất được Chính phủ ban hành với nhiều nội dung mới đáng chú ý.
Nghị định phòng cháy chữa cháy
Tính đến thời điểm hiện tại, hệ thống pháp luật về PCCC đang được áp dụng chủ yếu dựa trên:
Nghị định 136/2020/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phòng cháy và chữa cháy.
Nghị định 50/2024/NĐ-CP (ban hành năm 2024): Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 136/2020/NĐ-CP nhằm tháo gỡ vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục và phù hợp hơn với thực tế.
Nghị định 105/2025/NĐ_CP
Đây được xem là những nghị định phòng cháy chữa cháy mới nhất đang có hiệu lực và được áp dụng trên phạm vi toàn quốc.\
Các điểm nổi bật trong Nghị định phòng cháy chữa cháy mới nhất
Nghị định 105/2025/NĐ_CP tập trung vào các nội dung chính:
Điều chỉnh danh mục và phụ lục
Theo Điều 2 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, một số danh mục cũ đã bị bãi bỏ bao gồm Phụ lục III (danh mục cơ sở do cơ quan Công an quản lý), Phụ lục IV (danh mục cơ sở do UBND cấp xã quản lý), và Phụ lục VIII (quy cách cờ hiệu, biển báo).
Bổ sung phụ lục mới về công trình, phương tiện cần thẩm định thiết kế PCCC, danh mục phương tiện và vật liệu phải cấp phép lưu thông trước khi đưa ra thị trường.
Phụ lục mới bao gồm:
Phụ lục I: Danh mục cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC.
Phụ lục II: Danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ.
Phụ lục III: Danh mục công trình, phương tiện giao thông thuộc diện thẩm định thiết kế PCCC.
Phụ lục IV: Danh mục phương tiện PCCC, cứu nạn, cứu hộ và vật liệu ngăn cháy.
Phụ lục V: Danh mục phương tiện thuộc diện cấp phép trước khi lưu thông.
Rà soát lại đối tượng quản lý về PCCC
Nghị định 105/2025/NĐ-CP phân loại rõ hơn các cơ sở theo mức độ nguy hiểm cháy nổ. Theo đó:
Cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao tiếp tục được quản lý chặt chẽ.
Một số loại hình quy mô nhỏ, nguy cơ thấp được điều chỉnh yêu cầu cho phù hợp.
Tránh tình trạng áp dụng cứng nhắc, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Điều chỉnh quy định về thẩm duyệt và nghiệm thu PCCC
So với trước đây, nghị định phòng cháy chữa cháy mới nhất 105/2025/NĐ-CP đã:
- Làm rõ các trường hợp bắt buộc phải thẩm duyệt thiết kế PCCC.
- Quy định cụ thể hơn về nghiệm thu trước khi đưa công trình vào sử dụng.
- Hạn chế chồng chéo giữa các bước kiểm tra, thanh tra.
- Điều này giúp quá trình thực hiện thủ tục PCCC minh bạch và thống nhất hơn.
- Tích hợp thẩm định thiết kế PCCC vào quy trình thẩm định xây dựng đối với một số công trình.
- Quy định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu trong lập thiết kế, cải tạo công trình bảo đảm an toàn PCCC.
Tăng trách nhiệm của chủ cơ sở và người đứng đầu
Nghị định 105/2025/NĐ-CP nhấn mạnh nguyên tắc: chủ cơ sở chịu trách nhiệm trực tiếp về huấn luyện an toàn PCCC tại nơi mình quản lý. Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thiện hồ sơ, chủ cơ sở còn phải:
Duy trì điều kiện an toàn PCCC trong suốt quá trình hoạt động.
Tổ chức huấn luyện, diễn tập PCCC theo quy định.
Chủ động khắc phục nguy cơ mất an toàn khi phát hiện.
Hướng dẫn thành lập Đội PCCC khi có nhiều cơ sở
Theo khoản 3 Điều 20, cơ quan quản lý nhiều cơ sở được thành lập một đội PCCC chuyên ngành tại một cơ sở khi bán kính phục vụ đến vị trí xa nhất không vượt quá 03 km.
Thay đổi về hồ sơ PCCC tại cơ sở
Hồ sơ PCCC hiện nay cần bổ sung: quyết định thành lập Đội PCCC, kết quả huấn luyện nghiệp vụ, phương án chữa cháy (Mẫu PC06), sổ theo dõi phương tiện PCCC, biên bản tự kiểm tra (Mẫu PC02), báo cáo kết quả (Mẫu PC04), giấy chứng nhận bảo hiểm cháy nổ bắt buộc
Bổ sung quy định về kiểm tra và xử lý vi phạm
Bên cạnh việc tháo gỡ khó khăn, nghị định mới cũng quy định rõ hơn về:
Trình tự kiểm tra an toàn PCCC.
Các hành vi vi phạm và biện pháp xử lý.
Trường hợp buộc tạm đình chỉ hoặc đình chỉ hoạt động nếu không đảm bảo an toàn.
Quy định cụ thể về tổ chức thực tập phương án chữa cháy, CNCH.
Trang bị thiết bị truyền tin báo cháy:
UBND thành phố trực thuộc Trung ương phải trang bị và kết nối thiết bị báo cháy cho nhà ở tại khu vực khó tiếp cận (không đảm bảo hạ tầng giao thông hoặc nguồn nước chữa cháy).
Bảo hiểm cháy nổ bắt buộc:
Quy định rõ hơn về việc trích một phần tiền bảo hiểm để hỗ trợ hoạt động PCCC.
Quản lý nhà nước và trách nhiệm:
Tăng cường nội quy PCCC tại cơ sở và phương tiện giao thông.
Quy định chi tiết về kiểm tra, tự kiểm tra an toàn PCCC.
Chính sách mới đối với người tham gia PCCC tình nguyện
Thành viên các đội PCCC cơ sở, dân phòng được hưởng bồi dưỡng hàng ngày. Người bị tai nạn, thương tích hoặc hy sinh khi tham gia nhiệm vụ sẽ được hưởng trợ cấp theo quy định về an toàn lao động và bảo hiểm xã hội.
Nghị định liên quan về xử phạt
Song song với Nghị định 105/2025/NĐ-CP, Nghị định 106/2025/NĐ-CP nâng mức xử phạt đối với các vi phạm như không mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc, không bảo dưỡng thiết bị PCCC, hoặc vi phạm về lưu thông phương tiện chữa cháy (mức phạt có thể lên đến hàng trăm triệu đồng tùy đối tượng).
Chính vì thế:
Các cơ sở, doanh nghiệp cần rà soát lại hệ thống PCCC, cập nhật hồ sơ theo mẫu mới (từ PC01 đến PC23).
Thực hiện tự kiểm tra định kỳ và lập phương án chữa cháy phù hợp.
Theo dõi các thông tư hướng dẫn bổ sung như Thông tư 36/2025/TT-BCA để thực hiện chính xác.
